Koliko je zagađen vazduh u Banjaluci?

Znaju li građani Banjaluke kakav vazduh svakodnevno udišu?

Dok nadležni za mjerenje kvaliteta vazduha kažu da nema većih prekoračenja, podaci koji stižu iz drugih izvora pokazuju da je vazduh u Banjaluci zagađeniji nego u Sarajevu. Potražili smo i odgovor na pitanje šta to najviše utiče na kvalitet vazduha.

Otkako je nastavljeno sa mjerenjem kvaliteta vazduha u Banjaluci, nije zabilježen veći rast indeksa štetnosti po život stanovništva u najvećem gradu u Srpskoj. Tako bar kažu nadležni po ovom pitanju, a isto pokazuju i tri bazne stanice. Mjerenje kvaliteta vazduha u Banjaluci od jula prošle godine provodi Institut za građevinarstvo.

Gradonačelnik Banjaluke tvrdi da je vazduh koji udišemo u skladu su sa normama graničnih vrijednosti.

„Ovih dana ste imali priliku da dobijete i jednu zbirnu informaciju, po kojoj je kvalitet vazduha u Banjaluci bolji nego u nekoliko prethodnih sezona. Naši podaci su za većinu parametara, osim jedne kategorije čestica, u odnosu na 2015/16, znatno bolji“, kaže gradonačelnik Banjaluke Igor Radojičić.

Tako misle i u RHMZ, ali treba napomenuti da Zavod podatke iznosi na osnovu informacija dobijenih iz Gradske uprave, u čijem vlasništvu su tri bazne stanice u Boriku, Centru i na Paprikovcu. Ipak, od ovih podataka građani nemaju koristi, jer ih dobijaju zbirno, na kraju mjeseca.

„Kada dobijemo podatak o stvarnom mjesečnom stanju, kakvo je bilo u januaru, tek ćemo 31. januara znati koje su granične vrijednosti bile prekoračene, na primjer, 5. januara, što znači da nije na adekvatan način uspostavljeno blagovremeno obavještavanje građana o trenutnoj situaciji. Tako, ako je alarmantno stanje bilo 6. januara, mi ne možemo da reagujemo blagovremeno, jer ćemo rezultate dobiti tek nakon mjesec dana“, kaže Duška Kudra iz Centra za životnu sredinu u Banjaluci.

Od sredine januara ove godine, u okviru međunarodnog projekta, postavljen je još jedan senzor za mjerenje kvaliteta vazduha, koji, za razliku od baznih stanica, mjeri samo indeks čvrstih čestica, odnosno onih čestica koje izazivaju teška oboljenja kod građana. Otkada je uređaj u funkciji, obrađeno je više lokacija u Banjaluci, a trenutno se nalazi u ulici Sime Matavulja.

Rezultati, koji su svakodnevno dostupni na sajtu „Purple air“, pokazuju suprotno od onoga što tvrde nadležni u gradu.

Tako je danas u 15:00 časova indeks kvaliteta vazduha, prema podacima ovog sajta, bio 204, dok je istovremeno u Sarajevu, koje je nedavno bilo među najzagađenijim gradovima svijeta, indeks bio 140.

Najkritičnije je bilo 18. januara, kada je ovaj sajt objavio zabrinjavajuće podatke. Naime, u toku tog dana, indeks zagađenosti u Banjaluci iznosio je 463. Sve vrijednosti iznad indeksa 300 su vrlo opasne za ljudsko zdravlje.

Gradonačelnik Banjaluke nije upoznat sa postavljanjem novog senzora koji mjeri zagađenost vazduha u gradu. Izričit je da je kvalitet veoma dobar, a da su tome najviše doprinijeli nova „Eko toplana“ i činjenica da Banjalučani sve manje kao ogrev koriste ugalj.

U Centru za životnu sredinu kažu da najveći problem predstavljaju, upravo, individualna ložišta, izduvni gasovi u saobraćaju i nova „Eko toplana“.

„Ne možemo govoriti o pouzdanosti kvaliteta vazduha, jer sama Toplana nema mjernu stanicu preko koje možemo da vidimo granične vrijednosti, ne samo dnevne, nego čak ni mjesečne“, objašnjava Kudra.

Javna je tajna da građani Banjaluke muku muče sa smogom u gradu. Smog se sastoji od čestica veličine 2.5 -10 mikrometara, koje se skraćeno obilježavaju kao PM2.5 i PM10. Dio odgovornosti, sigurno, ide i „Eko toplanama“, na čiju adresu su prošle godine stizale brojne žalbe građana zbog gareži koja je iz dimnjaka padala po gradu.

U izvještaju Svjetske zdravstvene organizacije iz 2013. godine, stoji da se izlaganjem česticama PM2.5 životni vijek skraćuje za 8,6 mjeseci. Prema izvještaju UNICEF-a iz 2016. godine, zagađenje vazduha je direktno povezano s oboljenjem upale pluća i drugih bolesti disajnog sistema, čime su naročito pogođena djeca uzrasta do pet godina.

BN