Home Zdravlje Zašto je organizmu potreban vitamin C?

Zašto je organizmu potreban vitamin C?

Vitamin C  je jedan od najpoznatijih i najistraživanijih vitamina. Najpoznatiji među vitaminima važan je za imuno sistem pa se tradicionalno koristi protiv infekcija i prehlada, ali to je samo dio mozaika vitamina C koji učestvuje u čak 15 000 metaboličkih procesa u ljudskom organizmu.

Svestrani vitamin, poznat i kao aksorbinska kiselina, uključen je u proizvodnju hormona, neurotransmitera (prenosnika nervnih impulsa) i kolagena (vezivnog vlakna koje tkivu daje čvrstoću i gipkost).

Snažan antioksidans

Aksorbinska kiselina snažan je antioksidans što znači štiti ćelije od slobodnih radikala, otpadnih produkata metabolizma koji, ako se prekomjerno nakupljaju u tijelu, mogu izazvati brže starenje ćelija i nastanak različitih bolesti.

Količina slobodnih radikala može se povećati zbog cigareta, alkohola, nepravilne prehrane, onečišćene okoline, prekomjernog izlaganja suncu…

Vitamin C pospješuje apsorpciju željeza i kalcijuma, važan je za ravnotežu vitamina A, aktivira folnu kiselinu (vitamin B9), obnavlja zalihe vitamina E. Pomaže protiv alergija tako što podstiče razgradnju histamina koji nastaje tokom alergijske reakcije.

Vitamin C olakšava mršavljenje jer učestvuje u proizvodnji karnitina, molekule proteina koja potiče sagorijevanje masti u energiju. Važan je za dobar vid, visoke koncentracije vitamina C nalaze se u leći oka i suznoj tekućini.

Najbolji prirodni izvori

Čovjekovo tijelo ne proizvodi vitamin C, za nas je to esencijalan vitamin koji moramo uzimati prehranom. Njegova prisutnost u hrani je gotovo u potpunosti ograničena na svježe voće i povrće. Vrlo je nestabilan pa kuvanje (termička obrada), lužnata okolina, oksidacija na vazduhu, sve to smanjuje količinu C vitamina u namirnicama.

Dovoljne količine, dakle, treba osigurati svakodnevnom konzumacijom raznovrsnog voća i povrća. Sinonim za vitamin C su citrusni plodovi, ali njime obiluje i bobičasto voće, te šipak i trešnja kao i niz egzotičnih plodova: kivi, papaja, ananas, mango…

Ne zaboravite povrće – odlični izvori vitamina C su paprika, brokula, karfiol, paradajz, kelj, kupus, blitva, krompir, celer…

Vitamin u tabletama

Simptomi nedostatka vitamina C u organizmu su umor, slabost, iritabilnost dok se kod ozbiljnijeg nedostatka javlja pad imuniteta, sklonost infekcijama, anemija, gingivitis, krvarenje desni, te skorbut.

Uzimanje dodataka vitamina C preporučuje se svim osobama oslabljenog imuniteta, koje puše, koje su pod povećanim psihološkim ili emotivnim stresom, kod pojačanih fizičkih aktivnosti, te kod uzimanja oralnih kontraceptiva.

Idealno, vitamin C bi se trebao uzimati u malim količinama tokom cijelog dana i noći jer se brzo izlučuje iz tijela. Na tržištu zato postoje preparati s vremenskim otpuštanjem koji osiguravaju kontinuiranu apsorpciju i stalan nivo vitamina C u organizmu.

Zbog produljenog oslobađanja ovog vitamina ne dolazi do naglog izlučivanja većih količina vitamina C i njegovih metabolita putem bubrega, te se smanjuje rizik stvaranja bubrežnih kamenaca.

Zbog naučno dokazanih i prihvaćenih pozitivnih dejstava na zdravlje ljudi za vitamin C su odobrene i kod dodataka prehrani se primjenjuju nekoliko puta veće količine vitamina C od dnevno preporučenog unosa (PU).

Preporučene dnevne količine za odraslu zdravu osobu su 75 mg za žene i 90 mg za muškarce, a kao najviši podnošljiv dnevni unos najčešće se spominje 2 000 miligrama (dva grama).

Povećane doze vitamina C načelno se preporučuju kod infekcija, prehlada, karijesa i upala desni, oslabljenog imuniteta nakon operacija i povreda, bolesti respiratornog sistema, artritisa, hemoroida, problematične kože, dijabetesa i alkoholizma, a često se ističe da pušači imaju veće potrebe za vitaminom C.

Kada se posavjetovati s ljekarom?

Ipak ne biste trebali uzimati “megadoze” bez savjetovanja s ljekarom. Istraživanja su pokazala da nema smisla pretjerivati jer najmanje 50 odsto velike doze organizam vjerovatno neće prihvatiti.

Takođe je dokazano da previše vitamina C podstiče stvaranje kamenaca u bubrezima.

Uzimaju li trudnice prevelike doze vitamina C, tako mogu izazvati suprotno dejstvo, a kod djeteta se nakon rođenja može razviti deficit odnosno manjak tog vitamina.

Važno je znati i to da neki lijekovi mogu imati interakcije s aksorbinskom kiselinom, te da je C jedan od vitamina koji najviše utiču na rezultate različitih laboratorijskih pretraga.

Zdravlje u kući